Radio Oranje - De toespraken: De stem van strijdend Nederland

Radio Oranje – De toespraken

Toen in mei 1940 in Nederland de Tweede Wereldoorlog uitbrak, is de regering uitgeweken naar Londen. Al ruim twee maanden later is een radiostation in die stad gevestigd, dat onder de naam Radio Oranje de Nederlandse bevolking ging voorzien van objectieve informatie. In Nederland had de Duitse bezetter immers de massamedia in handen, waarmee men de Nederlander probeerde te winnen voor het nationaalsocialisme. Dat kon de regering niet laten gebeuren.

Radio Oranje, ‘de stem van strijdend Nederland’, zond elke dag informatie uit over het oorlogsverloop. Gezagsdragers leverden bijdragen met officiële toespraken. Die tref je aan in deze audioproductie, uit de mond van koningin Wilhelmina, prins Bernard en de toenmalige minister-president Pieter Sjoerds Gerbrandy. In een andere productie kun je luisteren naar opnamen van het cabaret De Watergeus van Radio Oranje, waarin de draak werd gestoken met NSB’s en de bezetter.

Kort nadat in september 1944 het zuiden van Nederland is bevrijd, is in Eindhoven Radio Herrijzend Nederland gaan uitzenden, ‘de zender op vrije vaderlandse grond’. Daar heeft Beeld & Geluid met Peter de Ruiter de audioproductie ‘Herrijzend Nederland – Radio in oorlogstijd’ over gemaakt, die op diverse platforms te beluisteren is.

De opnames van Radio Oranje worden beheerd door Beeld & Geluid. Ze zijn voor een groot deel gemaakt door - zij het ‘professionele’ - luisteraars in Nederland. Daardoor is de geluidskwaliteit soms niet zo hoog, al is geprobeerd die te verbeteren. Klik naar www.luisterdoc.nl voor een uitgebreide beschrijving van alle fragmenten.

Inhoud

1. Inwijding Radio Oranje door Koningin Wihelmina (28 juli 1940)

2. Kerstgroet van Koningin Wilhelmina in 1940 (25 december 1940)

3. In dienststelling van de “Jacob van Heemskerk” in Londen door Koningin Wilhelmina (15 februari 1941)

4. Radiotoespraak door Koningin Wilhelmina (20 maart 1941)

5. Paasrede en herdenking gevallenen door Koningin Wilhelmina (19 april 1941)

6. Toespraak Koningin Wilhelmina (10 mei 1941, onvolledige opname met storing)

7. Uitreiking eredoctoraat aan Prinses Juliana; interview met Prins Bernhard over toestand in Londen (18 juni 1941)

8. Toespraak minister-president Prof. P.S. Gerbrandy: “Het handschrift op de muur”, het begin van de Duitse ondergang (5 augustus 1941)

9. Koninginnedag 1941 met toespraken van o.a. Prins Bernhard en Prinses Juliana (30 augustus 1941)

10. Minister-president Gerbrandy over de vervanging van ministers (20 november 1941)

11. Rede van Koningin Wilhelmina: herdenking slachtoffers en welkom aan Van Mook en Kerstens (28 november 1941)

12. Minister-president Gerbrandy over oorlogsverklaring aan Japan: “Indië zal niet wankelen” (11 december 1941)

13. Kerstboodschap van Koningin Wilhelmina (25 december 1941)

14. Oudejaarsrede van Minister-president Prof. P.S. Gerbrandy: “De cipier is zelf gevangene” (31 december 1941)

15. Prins Bernhard spreekt tot de jeugd (19 februari 1942)

16. Rede Indonesische minister Adipati Soejono en Gerbrandy (5 juli 1942)

17. Rede koningin Wilhelmina over Nederlands-Indië na de Japanse bezetting (17 december 1942)

18. Uitzending bij de geboorte van Prinses Margriet (20 januari 1943)

19. Toespraken bij de herdenking van de Duitse inval door Koningin Wilhelmina, Prins Bernhard en minister-president Prof. P.S. Gerbrandy (stoorzender door de opname heen, 10 mei 1943)

20. Toespraak Minister-president Prof. P.S. Gerbrandy o.a. over de ineenstorting van Italië (16 augustus 1943)

21. Samenvatting toespraak door Koningin Wilhelmina over de organisatie van Nederland na de bevrijding (2 september 1943)

22. Toespraak minister Van Kleffens (Buitenlandse Zaken) over de buitenlandse politiek na de oorlog (28 december 1943)

23. Rede van Koningin Wilhelmina tot West-Indië (31 maart 1944)

24. Toespraak minister-president Gerbrandy over “Pasen in den eindstrijd” (9 april 1944)

25. Toespraak Prinses Juliana t.g.v. haar verjaardag met de stemmen van o.a. de prinsessen Beatrix, Irene en Margriet (1 mei 1944)

26. Rede Koningin Wilhelmina: deelneming bewoners geïnundeerde gebieden (9 mei 1944)

27. Koningin Wilhelmina over bevrijding van Nieuw-Guinea en instellen van tijdelijke volksvertegenwoordiging in Nederland na bevrijding (10 mei 1944)

28. Reportage onthulling gedenkplaat Engelandvaarders in Oranjehaven met toespraak van Koningin Wilhelmina en Prins Bernhard (10 mei 1944)

29. Toespraak Minister-president Prof. P.S. Gerbrandy over bestuurlijke reorganisatie na de oorlog. Nieuwsberichten door G. Sluizer (3 juni 1944)

30. Toespraak Minister-president Prof. P.S. Gerbrandy over verloop van de oorlog en de kabinetsveranderingen (17 juli 1944)

31. Nieuws van het front (Antwerpen-Aken). Toespraak van Minister-president Prof. P.S. Gerbrandy: “Het uur der bevrijding heeft geslagen” (4 september 1944)

32. Toespraak voor Radio Oranje van Minister President Prof. P.S. Gerbrandy (6 oktober 1944)

33. G. J. van Heuven Goedhart (Minister van Justitie in de Londense regering) (8 oktober 1944)

34. Toespraak voor Radio Oranje van Minister President Prof. P.S. Gerbrandy i.v.m. spoorwegstaking (21 november 1944)

35. Toespraak Koningin Wilhelmina: hulde aan de spoorwegmannen, voedselschaarste, het bevrijde deel van Nederland, hulpverlening. (28 november 1944)

36. Toespraak Minister-president Gerbrandy tot bevolking in het bevrijde westen (5 mei 1945)

37. Toespraak door prins Bernhard, bevelhebber van de Binnenlandse Strijdkrachten, naar aanleiding van de Duitse capitulatie (5 mei 1945)

38. Minister-president Prof. P.S. Gerbrandy: afscheidsgroet aan Engeland, bijzondere dank aan Churchill (2 juni 1945)

© 2025 Beeld & Geluid (Lydbog): 9789493271876

Udgivelsesdato

Lydbog: 19. september 2025